Fjöll og furutré

19. mars 2008 Miðvikudagur

Morgunmatur samkvæmt venju nema hér var í boði svartar ólífur og soðbrauðs partar sem lífgaði heldur upp á fransbrauðið. Hlóðum öllu okkar drasli í bílinn og gengum svo yfir ána að virkinu Ait Benhaddou. Það er fornt fjallavirki byggt úr leir og stráum. Fólkið var flutt burt úr virkinu og búið að byggja sér þægilegan bæ á sléttlendinu við ána en nú er búið að vernda virkið sem menningarminjar á vegum UNESCO. Þeir hafa fengið peninga í endurbyggingu og er verið að vinna að því samkvæmt hefðbundnum aðferðum. Nú hafa nokkrar fjölskyldur flutt aftur í bæinn og bjóða gestum að koma inn hjá sér og sjá hvernig þær lifa í hefðbundnum húsum. Einnig fer fram sala á minjagripum og listiðnaði. Virkið er byggt kringum hól við ána, efst er virki þar sem allar fjölskyldur í bænum áttu herbergi til að geyma verðmætin sín. Síðan var hægt að verja það lengi og vel. Við gengum upp á hólinn og horfðum yfir nágrennið. Þarna blast við útsýn til hæstu tinda Atlas- fjallanna og þangað var ferðinni einmitt heitið næst. Tróðum okkur inn í litlu rútuna okkar, þegar hér var komið sögu var búið að finna út hvernig best var að troða mannskapnum inn svo að þeir sem fullvaxnir eru dæju ekki á leiðinni með járnstykki standandi í hnjánum. Þrengslin í rútunni voru það eina sem stundum pirraði fólk og svo tónlistarsmekkur Hemma. Hann hlustaði á mis ónýtar kasettur með arabískri tónlist og söng með. Tónlist sem engan veginn féll að okkar vestrænu eyrum, okkur fannst helst verið að kvelja fressketti. Við brugðum helst á það ráð að syngja fallega, íslenska rútubílasöngva sem sjálfsagt hafa hljómað álíka í eyrum Hemma og hans tónlist fyrir okkur. En ég held samt að Hemmi hafi haft óvenju hallærislegan tónlistarsmekk því Yahya leiðsögumaður andvarpaði oft og lækkaði í græjunum ekkert of hamingjusamur á svipinn. Ókum sem leið liggur frá Ait Benhaddou í átt til Marrakech. Vorum nú komin upp í há Atlasfjöllin. Blöstu nú við snævi þakin fjöll og furuplantekrur. Ríkistjórn Marrokkó hefur undanfarin ár lagt peninga í að planta trjám í fjöllin til að stoppa landeyðingu. Mest er þetta Pinus pinaster - strandfura og Pinus helepensis - aleppofura. Yahya sagði okkur að þessu hefði verið plantað fyrir 10 árum og þótti okkur skógrækt ganga hratt fyrir sig á þessum slóðum því trén eru milli 6 og 10 metra há. Þegar við nálguðumst hæsta punktinn á leiðinni beygðum við á hliðarveg í átt til Telouet. Þar skoðuðum við hálfhrunda höll Glaoui-ættarinnar sem löngum var valdamesta ætt sunnan Atlas fjallanna. Ættin hagnaðist vel á skattlagningu úlfaldalestanna sem komu með gull og krydd sunnan úr Afríku, yfir eyðimörkina norður í gegnum fjöllin til Miðjarðarhaflandanna. En þegar Frakkar voru að seilast til valda í Marokkó á fyrri hluta síðustu aldar hóf El Glaoui samstarf við þá og hjálpaði þeim að opna leið gegnum fjöllin til Suður-Marokkó. Einnig notuðu þeir franska herinn til að berja á óvinum sínum. Þegar svo Marokkó varð sjálfstætt áið 1956 var El Glaoui hálshöggvinn og öll ættin send í útlegð sem föðurlandssvikarar. Og Telouet var máð af landakortinu, þar hefur ekkert verið gert síðan 1956. En höllin hefur einhverntíman verið flott og mjög sérstakt að skoða þennan forgengileika mannanna verka. Að skoðunarferðinni lokinni fórum við í teppabúð og borðuðum hádegisverð. Eftir matinn fengum við teppasýningu og sáum mikið af teppum. Allir voru mjög harðir og keyptu ekkert teppi, nema Svava hún lætur alltaf pranga inn á sig einhverju mis nauðsynlegu. Eftir miklar umræður kom hún út með teppi heldur hróðug, fór þá nokkur fiðringur um konurnar en karlarnir tóku af skarið og bönnuðu meiri teppakaup. Ókum af stað lengra inn milli fjallanna. Fjöllin eru mjög rík af alls konar málmum og koma því fram margir og fjölbreyttir litir í hlíðum þeirra. Allt frá nærri hvítu yfir í bleikt, rautt, dökkbrúnt og yfir í nærri svart. Sums staðar sló grænni koparslikju á hlíðarnar og litu þær þá út eins og þegar íslenskir hagar eru að byja að grænka á vorin. Á veginum voru á ferð óteljandi farartæki að koma af markaðnum. Við dáðumst mest að Ford-transit eldgömlum, hann var gersamlega troðinn af fólki og dóti, á toppgrindinni sátu um 14 manns og eldgamall afi stóð á bensínlokinu og hélt sér í toppgrindina. Þarna er svo sannarlega hver rúmsentimetri nýttur í farartækjum. Stoppuðum við lítinn hliðarveg, þar sem við áttum að ganga af stað til náttstaðarins. Í ferðaupplýsingunum stóð að dótið okkar yrði flutt á asna en þegar lítill, hvítur sendibíll birtist urðum við fyrir nokkrum vonbrigðum. Höfðum hlakkað til að reka á eftir asnalestinni. Nema hvað allir voru fegnir að sleppa úr sardínudósinni og rétta úr fótunum. Gengum inn þröngan dal þar sem á hlykkjaðist eftir dalbotninum en lítil þorp héngu í hlíðunum. Húsin er byggð úr leirmúrsteinum blönduðum hálmi svo hvert og eitt þorp er samlitt hlíðinni sem það stendur í. Byggingar í mjög nánum tengslum við umhverfið. Fórum í gegnum þorpin þar sem gamlir menn sátu á hækjum sér, tjóðraðir asnar átu rusl og kátir skólakrakkar voru að koma úr skólanum. Meðfram ánni voru akurblettir og möndlutré í blóma. Eftir rúman klukkutíma komum við að náttstað, það var gistiskáli innst í dalnum. Þar var okkur vísað til herbergis og fékk hver og einn dýnu og kodda til að sofa við. Þarna var rennandi vatn og þokkaleg klósett, a.m.k. alveg hægt að nota þau. Fengum dísætt te eins og venjulega og sátum svo og spjölluðum og gripum í spil. Borðuðum ágætis kvöldmat, súpu, spaghettí, grænmeti og einhverja kássu. Smakkaðist ágætlega þegar búið var að demba úti slatta af hot-sauce. Tókum nokkur lög, kórinn er allur að slípast til. Skriðum svo fljótlega í svefnpokana þreytt eftir viðburðaríkan dag.